حمید سلیمی، هنرمند: یکی از دلایل عمیق شدن آسیب‌های روانی، انکار آن است که از ترس ما نسبت به انگ‌ها به وجود می‌آید 

بیمارستان روزبه در تهران نام آشنایی برای بیشتر ماست؛ بیمارستانی خوش آب و هوا با فضاهایی باز برای گردش روزانه بیمارانی که تحمل روانشان در گردش روزگار به سر آمده است. آنها چند صباحی به آنجا می‌روند، فارغ از دغدغه روزگار و تحت نظر متخصصان، آرام آرام با خود، با شرایط و با اتفاقات کوچک و بزرگی که ورای تحملشان بوده کنار می‌آیند. روزبه، از دهه ۲۰ قرن گذشته، اولین بیمارستان مدرن بیماری‌های روان در ایران بوده و هنوز به عنوان یکی ازمهمترین کانون‌های علمی بیماری‌های روانی شناخته می‌شود.
روز یکشنبه مراسمی به مناسبت هفته سلامت روان در این بیمارستان برگزار شد؛ مراسمی‌ که با آیین‌های مشابه خود اندکی تفاوت داشت و به جای سخنرانی مسئولان و ارائه آمار و ارقام فعالیت‌هایشان، به شنیدن تجربه‌های زیسته و پاسداشت تلاش‌های بیماران اعصاب و روان و خانواده‌های آنان اختصاص داشت. 
همزمان با این نشست، نمایشگاهی از آثار نقاشی و سفال بیماران این بیمارستان برگزار شد؛ تابلوهای آبرنگ که نشان از هنر و تخصص هنرمندان داشت و سفالینه‌هایی که برای تزئین ساخته شده بودند. همچنین در حیاط مصفای بیمارستان، هنرمندان برای بیماران برنامه اجرا کردند تا یک بار دیگر زیبایی، شادی و خنده را یادآوری کنند.
تبدیل رنج به فرصت
حمید سلیمی، فیلمنامه‌نویس و بازیگری است که اولین فیلمنامه‌اش در ۲۰ سالگی تبدیل به سریالی پر طرفدار شد. او می‌گوید: ۲۰ ساله بودم و به نظر می‌رسید پیشرفت خوبی داشته‌ام ولی درست در همان زمان، اتفاقات زیادی باعث شد دچار مشکل شوم. وقتی پدرم فوت کرد، من تبدیل به پسربچه‌ای بی پناه شدم. پدرم، قهرمان زندگی‌ام و مهترین چیزی بود که مرا به دنیا وصل می‌کرد. وقتی در تلاطم‌ها دچار مشکل می‌شدم، تکیه‌کلام پدرم به کمکم می‌آمد که می‌گفت «هیچ چیز همیشگی نیست». 
وی می‌افزید: پدرم رنج مرا به رسمیت می‌شناخت و این بهترین ویژگی است که یک پدر باید داشته باشد. بعد از او به انتهای یک چاه پرت شدم و آنجا دو انتخاب داشتم؛ یک انتخاب راحت‌تر با خودکشی و انتقال رنج به دیگران و دوم این که از رنج خودم فرصتی دوباره بسازم.
این نویسنده ادامه می‌دهد: بعد از آن بود که فیلمنامه‌نویسی را کنار گذاشتم و به جای آن شروع به تدریس کردم. متوجه شدم در ساختن جمع دوستانه، مهارتی دارم و سعی کردم آدم‌های تنهای شهر را دور هم جمع کنم. جلسات ادبی برگزار کردم ولی هدفم این بود که آدم‌ها بتوانند دوست پیدا کنند، اگر کنار آن قصه‌نویسی هم باشد چه بهتر!
داشتن آسیب روانی قبح ندارد
یکی از دلایل عمیق شدن آسیب‌های روانی، انکار آن است. این انکار از ترس ما نسبت به انگ‌هایی نشأت می‌گیرد که ممکن است در جمع به ما زده شود. سلیمی ‌با اشاره به این موضوع می‌گوید: من در کلاس‌ها سعی کردم قبح داشتن آسیب روانی را در آدم‌ها بشکنم. هیچ اشکالی ندارد که ما اعتراف کنیم دچار کمبودهای روانی هستیم. 
وی می‌افزاید: ما با بخشی از این آسیب‌ها زاده شده‌ایم، بخشی را در طی زندگی به دست می‌آوریم و بخشی را نیز شیوه مدیریت کشور و مسایل بیرونی به ما هدیه می‌دهد! بنابراین نه‌تنها نیاز به انکار آن نیست، بلکه باید در مورد آنها گفتگو کنیم.
زیر میز بزنید!
نویسنده سریال «آسپرین» توصیه می‌کند: باید به خودتان مجال ضعیف بودن بدهید. مزخرفات اینستاگرامی ‌را کنار بگذارید، به خودتان اجازه شکسته شدن بدهید. از گریه کردن در خیابان‌های شهر خجالت نکشید. روزی می‌رسد که دلتان می‌خواهد گریه کنید، ولی متوجه می‌شوید چقدر این کار سخت شده، می‌فهمید چقدر احساساتتان را سرکوب کرده‌اید و دیگر برگشتن به گریه سخت است.
وی می‌افزاید: برخی اوقات زیر میز بزنید، از بعضی نقش‌ها استعفا بدهید و از آنها صرف‌نظر کنید.
سلیمی ‌ادامه می‌دهد: فلسفه ناجی و قهرمان بودن، انسان‌ها را بسیار آزار داده است. ققنوس بودن خیلی زیباست، ولی یادتان باشد وقتی از آتش برمی‌گردید، حتما مقداری از پرهای شما سوخته، حتما بخشی از پوست شما سوخته و حتی از نوازش هم درد خواهید کشید. 
لازم نیست خودتان را در معرض آسیب‌های بیشتر قرار دهید؛ برای این‌که بقیه فکر کنند قهرمان هستید. به خودتان اجازه بدهید از شرایط عصبانی شوید. عصبانی بودن چیز قشنگی است، بی‌تفاوت بودن نگران‌کننده است. اینها خطاهایی است که خودم در زندگی مرتکب شده‌ام.
رنج دیگران را به رسمیت بشناسید
شنیدن و پذیرفتن دلایل رنج دیگری، می‌تواند به آرامش او کمک کند. انکار رنج یا فروکاهیدن آن، رنجی مضاعف بر دوش بیمار است. سلیمی ‌در این مورد می‌گوید: رنج دیگری را به رسمیت بشناسید. ما جامعه بی‌ربطی شده‌ایم، در فضای مجازی خیلی راحت کلمات را به سمت یکدیگر پرتاب می‌کنیم، درحالی که کلمات استخوان دارند و پس از برخورد با دیگران درد ایجاد می‌کنند!
این هنرمند می‌افزاید: به خودتان اجازه بدهید که رنج دیگری را حتی با این که با رنج شما متفاوت است ببینید. مبادا رنج او را با خود قیاس کنید و آن را کم بدانید. ما در کشوری زندگی می‌کنیم که به صورت سیستماتیک، رنج انسان فاقد ارزش شناخته می‌شود. پس به صورت ازپیش‌تعیین‌شده به اینجا آمده‌ایم تا رنج بکشیم! این‌طور فرض کنید که هر کسی روبروی شماست، حامل زخم‌های بی‌شماری است. متأسفم این را بگویم اما در دورانی زندگی می‌کنیم که سهراب‌کشی رواج دارد، ولی رستمی ‌هم در کار نیست.
روان‌درمانی را فراموش نکنید
برچسب‌هایی که در مورد درمان روانی به افراد وارد می‌شود، یکی از مهمترین عوامل اجتناب از درمان است. نویسنده فیلم «بعد از تو» ‌در این مورد می‌گوید: باید بدانیم که آسیب روانی داشتن ایرادی ندارد. جملاتی از این دست زیاد شده که «به جای تراپی، قهوه می‌خورم» یا «به جای تراپی گربه می‌آورم»؛ همه این موارد به جای خود، ولی هیچ‌کدام جای تراپی را نمی‌گیرد. از تراپی کردن طفره نروید!
وی توضیح می‌دهد: غم‌انگیز است که هنوز حتی بین همکاران خودم، کسانی هستند که از روان درمانی خجالت می‌کشند. کاش کسی که آسیب روانی دارد، علامت فیزیکی داشت، در این صورت شاید درمان آن تا این حد دشوار نبود. 
از گفتگو فرار نکنید
گفتگو با فردی که احتمالا اختلال روانی دارد، بسیار کارساز است. سلیمی ‌با اشاره به این موضوع توضیح می‌دهد: از گفتگو فرار نکنید، حتی گفتگوهایی که به نظرتان ناخوشایند و غیرضروری است. متأسفانه جامعه ما کم‌کم در حال از دست دادن مهارت گفتگو است و هیچ نهاد اجتماعی نگران این مسأله نیست. انگار هیچ‌کس مسئولیتی در این زمینه برای خود متصور نیست. وی می‌افزاید: با کسانی که تنها مانده‌اند، گفتگو کنید. حرف زدن برخلاف آنچه ما فکر می‌کنیم کار بیهوده‌ای نیست. 
فرار از رنج به زندگی
این که زندگی عامل رنج است یا در برابر آن، سؤال مهمی است که پاسخ به آن می‌تواند جزئیات زندگی افراد را نیز تحت‌الشعاع قرار دهد. سلیمی از آن دسته افرادی است که زندگی را زیبا و رنج را افزونه‌ای تحمیلی به آن می‌داند. او می‌گوید: اجازه ندهیم چیزی زندگی را متوقف کند. اجازه ندهیم هیچ چیزی باعث شود خوشحال بودن، رقصیدن، خندیدن، پارک رفتن، معاشرت و تفریح کردن متوقف شود.
وی تأکید می‌کند: من از همه رنج‌های زندگی به زندگی پناه می‌برم، به کوهپیمایی، بازی کردن، ارتباط گرفتن با حیوانات خیابان. من از همه غم‌ها به زندگی پناه بردم، به این که اگر کسی گریه کرد کنارش بایستم. اجازه ندهیم بیش از این سوگوار مفهوم زندگی شویم. 
اهالی هنر و رسانه به کمک بیایند
در حاشیه مراسم هفته سلامت در بیمارستان روزبه، دکتر امیرحسین جعفری، رئیس بیمارستان روزبه به تأثیر هنر و رسانه بر انگ‌زدایی از بیماری‌های روان اشاره می‌کند و می‌گوید: من همین‌جا از اصحاب رسانه و هنر دعوت می‌کنم تا موضوع سلامت روان را در آثار و کارهای خود موردتوجه قرار دهند. ما هم  در حد توان خود این آمادگی را داریم که از نظر علمی ‌در کنارشان باشیم.
وی می‌افزاید: ما همه تلاشمان را برای آموزش جامعه انجام می‌دهیم. جامعه باید بداند بحران‌های فعلی مثل تحریم‌های ظالمانه و جنگ، سلامت روان همگان را تحت‌الشعاع قرار داده است. 
دکتر جعفری ادامه می‌دهد: این که ما در بیمارستان بنشینیم و منتظر باشیم تا افرادی برای درمان مراجعه کنند، کار ارزشمندی است ولی کافی نیست. باید تمام توان خود را به کار ببریم که سلامت روان جامعه بالا برود، مردم آرامش بیشتری داشته باشند و بیماری‌های روان‌پزشکی کمتر شود. این راهی ندارد جز این که از ظرفیت رسانه‌ها استفاده کنیم و این کار اگر با نظارت و همراهی باشد، به جامعه آگاهی می‌بخشد یا دست‌کم بار منفی بیماری‌های روان پزشکی را به حداقل می‌رساند.
رئیس بیمارستان روزبه تصریح می‌کند: در چند ماه اخیر، برنامه‌ریزی‌هایی برای تعامل با هنرمندان و فعالان رسانه‌ای داشتیم و توفیقاتی به دست آمده ولی می‌دانیم کافی نیست.
هزینه‌های روان‌درمانی بالاست
هزینه‌های درمانی بالا، از جمله حق ویزیت تراپیست از جمله موانعی است که در مسیر روان‌درمانی قرار دارد. دکتر محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت در گفتگوی اختصاصی با روزنامه اطلاعات در حاشیه این نشست صمیمانه می‌گوید: هزینه‌های روان‌پزشکی در بخش دولتی و خصوصی، مشمول بیمه است. هزینه های روان‌درمانی نیز در بخش دولتی بیمه است. تلاش معاونت درمان در راستای پوشش کامل بیمه‌ای هر دو مقوله در بخش‌های خصوصی و دولتی است.
وی توضیح می‌دهد: جلسات تراپی، در بخش روان‌درمانی تعریف می‌شوند. در بخش دولتی اگر درمانگر، رابطه استخدامی مشخص با وزارت بهداشت داشته باشد، هزینه‌ها مشمول بیمه می‌شود اما در بخش خصوصی لازم است سازوکاری برای پوشش بیمه‌ای مشخص کنیم. ما موافقیم که بر اساس سازوکار و نظارت، درباره افرادی که از نظر علمی واجد شرایط هستند و با توجه به تعداد جلسات و نیز اثربخشی تراپی، این مقوله تحت پوشش بیمه قرار گیرد. سازوکار این موضوع در معاونت درمان و از طریق شورای عالی بیمه در حال پیگیری است. 
دکتر شالبافان تأکید می‌کند: با توجه به نیاز و ضرورت روان‌درمانی، ما خدمات رایگان را در سطح کشور گسترش داده‌ایم. شماره ۱۹۰  از ۸ صبح تا ۱۲ شب، خدمات رایگان مشاوره تخصصی می‌دهد. مراکز جامع سلامت و سراج نیز خدمات رایگان ارائه می‌دهند.